Expo Schaduwen op de Atlantische Oceaan in Het Scheepvaartmuseum

Soms heeft een museum een tentoonstelling nodig die het eigen verhaal ondersteboven gooit. Schaduwen op de Atlantische Oceaan is zo’n tentoonstelling. Geopend op 27 september 2024 als vast onderdeel van Het Scheepvaartmuseum, onderzoekt ze hoe de glorieuze Nederlandse scheepvaartgeschiedenis onlosmakelijk verbonden was met koloniaal geweld en de trans-Atlantische slavenhandel. Niet als voetnoot, maar als kern van het verhaal.

Het blikvangersobject is een scheepsmodel van D’Keulse Galy, twee meter lang en gebaseerd op een 17e-eeuws schip dat werd gebruikt om tot slaaf gemaakten vanuit West-Afrika naar de koloniën in Amerika te vervoeren. Naast dit model hangen schilderijen uit de 17e en 18e eeuw uit de vaste museumcollectie. Bekende, prachtige doeken, maar nu met een andere context. Gastconservator Dyonna Bennett leidde het curatoriale proces en zorgde ervoor dat die hercontextualisering niet oppervlakkig bleef. Ze werkte daarvoor samen met experts uit gemeenschappen die de gevolgen van het koloniale verleden nog dagelijks ervaren. Zelfs de woordkeuze in de tentoonstelling is zorgvuldig ontwikkeld met die gemeenschappen.

Vier beeldend kunstenaars maakten speciaal voor de tentoonstelling nieuw werk. Atong Atem, Manuwi C Tokai, Robin Hoed en Wouter Pocornie voegden elk een hedendaagse laag toe aan de historische objecten. Hun werk maakt de doorwerking van het verleden in het heden zichtbaar op een manier die archiefstukken alleen niet kunnen. Fotograaf Lisandro Suriel onderzoekt in zijn fotoserie de gedeelde Afrikaanse identiteit van nazaten van tot slaaf gemaakten, en die beelden geven gezichten aan een geschiedenis die te lang anoniem bleef.

De interactieve namenkaart, waarbij bezoekers ontbrekende namen van tot slaaf gemaakten kunnen aanleveren, laat zien dat dit geen afgesloten hoofdstuk is.

Het Scheepvaartmuseum staat in een monumentaal 17e-eeuws gebouw op Kattenburg, het voormalige ’s Lands Zeemagazijn. Dat gebouw was ooit een logistiek hart van de VOC-handel. Nu herbergt het een tentoonstelling die dat verleden niet viert maar confronteert. De interactieve namenkaart, waarbij bezoekers ontbrekende namen van tot slaaf gemaakten kunnen aanleveren, laat zien dat dit geen afgesloten hoofdstuk is. Het museum is dagelijks open van 10:00 tot 17:00 uur.