Er is iets merkwaardigs aan het idee dat een kunstwerk letterlijk gemaakt is van hetgeen het bekritiseert. CATPC, het Cercle d’Art des Travailleurs de Plantation Congolaise, doet precies dat. De 30 sculpturen in Het Land van Hagelslag zijn gegoten in cacao, palmolie en suiker, dezelfde grondstoffen die jarenlang werden geoogst op de Unilever-plantage in Lusanga, DR Congo, waar het collectief vandaan komt. Via 3D-technologie worden kleibeelden omgezet in chocoladesculpturen. Het resultaat is een tentoonstelling die je fysiek kunt ruiken terwijl ze over uitbuiting gaat.
Het collectief bestaat uit 23 kunstenaars en is actief sinds 2014. Twee mensen spelen een sleutelrol in het verhaal erachter: Renzo Martens, kunstenaar en medeoprichter, en René Ngongo, Congolees milieuactivist en eveneens medeoprichter. Martens werkt al jaren vanuit de idee dat kunst een economisch instrument kan zijn, niet alleen een symbolisch gebaar. Ngongo brengt de ecologische en politieke kennis van het land zelf mee. Samen bouwden ze een collectief dat inmiddels met de opbrengsten van hun kunstverkopen 395 hectare uitgeput plantageland heeft teruggekocht in Lusanga. Dat is geen metafoor, dat is grond.
De ruimte in H’ART Museum, het voormalige Hermitage-gebouw aan de Amstel, geeft de werken de ruimte die ze verdienen. Naast de chocoladesculpturen hangen borduurwerken op echte jutezakken, het soort zakken waarin cacao wereldwijd wordt vervoerd. Op die zakken zijn portretten geborduurde van verzetsstrijders en plantagearbeiders uit Haïti, Suriname, Indonesië, Ghana en Congo. Mensen die in de geschiedenisboeken zelden een naam krijgen, hier wel. De combinatie van het rauwe materiaal van de jutezak en het fijne borduurwerk geeft die portretten iets dubbels: arbeidsintensief eerbetoon op een werktuig van de handel.
De opbrengsten van Het Land van Hagelslag gaan terug naar Lusanga. Hier koop je geen chocolade. Hier koop je land terug.
H’ART Museum zit aan de Amstel, op loopafstand van de Waterloopleinbuurt. Het pand heeft een lange geschiedenis als tentoonstellingsruimte, maar de combinatie van dit gebouw en dit werk voelt niet toevallig. Een voormalig Hermitage-filiaal, ooit symbool van culturele diplomatie op zijn eigen ambivalente manier, nu gastheer voor een collectief dat koloniaal grondstoffentransport omsmelt tot kunst. De opbrengsten van Het Land van Hagelslag gaan terug naar Lusanga. Hier koop je geen chocolade. Hier koop je land terug.